Industrie 4.0, ook voor je organisatiecultuur


Vandaag zitten we in Industrie 4.0. Maar wat is dit nu eigenlijk? Hoe zijn we hier beland? Wat betekent dit voor jouw bedrijf?
Industrie 4.0 is de integratie van de technologie in de fysieke en digitale wereld. Denk maar aan blockchain, AI, VR, zelfrijdende auto’s,… De afgelopen 30 jaar kenden we twee industriële revoluties, zo snel verandert de wereld, ook binnen je organisatie. We duiken even de geschiedenis in.

Voor de eerste industriële revolutie werkte men vooral in de landbouw.

De landeigenaren verpachten hun grond aan de boeren met één doel: zoveel mogelijk oogsten.

Deze vorm van tewerkstelling was heel statisch en werd gekenmerkt door een opdeling in sociale klassen. Vanaf je geboorte was alles voor je uitgestippeld. De heersende cultuur was angst, mede door het geloof. Met de komst van het spoor en de uitvinding van de stoommachine tijdens de eerste industriële revolutie werd het platteland ontsloten met de stad en werden goederen gemakkelijker ter plaatse gebracht. Dit bracht de eerste grote ommezwaai.

Industrie 2.0 wordt gekenmerkt door massaproductie van goederen.

Massaproductie zorgt voor een andere arbeidsorganisatie. Arbeid werd in processen ingedeeld met de werknemers als een schakel in dit proces.De heersende cultuur was er één van orde, bevel en voorspelbaarheid.  Er was sterke hiërarchie met formele titels. Vernieuwing, kritisch nadenken en zelfexpressie werden niet gevraagd. Het denken gebeurt aan de top, het doen aan de onderkant. Het onderliggende wereldbeeld is dat werknemers van nature lui zijn en behoefte hebben aan sterk leiderschap. Deze opvatting over een organisatiestructuur vind je vandaag helaas nog terug.

De computer en andere technologieën in Industrie 3.0

De organisatie en arbeid werden conform de opkomende technologie in spreadsheets gegoten. De heersende cultuur is doelmatigheid. Dit heeft de sluizen opengezet voor meer vernieuwing en ondernemerschap, maar ook voor hebzucht, kortetermijndenken en excessief speculeren. De cultuur van een organisatie verschoof van voorspelbaarheid naar innovatie, verantwoordelijkheid en prestatie. Alleen de besten bereiken de top. Processen maken plaats voor projecten in zelfsturende teams.

Follow-up meetings, feedback gesprekken, mid-term planning, KPI’s, talentontwikkeling,… worden geïmplementeerd. Werknemers worden gemotiveerd door bonussystemen, kwaliteitsprijzen en aandelenopties. De focus ligt op winst en groei. De keerzijde is dat onhaalbare targets voor de werknemers zorgen voor demotivatie, burn-out of ontslag.

En dan nu Industrie 4.0

Bedrijven worden overspoeld door een lawine aan technologieën. Dit vergt een ander soort denken binnen organisaties. Processen komen bottom-up tot stand met input van iedereen. Werknemers beslissen autonoom en lossen op een creatieve manier kleine alledaagse problemen op. De managers staan ten dienste van diegenen die ze leiden. Ze zetten de werknemers in hun kracht. Ook opleiding krijgt een andere dimensie want veel jobs in de toekomst bestaan vandaag nog niet.

Een sterke, gedeelde cultuur is de lijm in deze organisaties waarin de macht gedeeld wordt. Werknemers voelen zich gewaardeerd, geïnspireerd  en zullen uit zichzelf voor het bedrijf het goede willen doen. Ze worden niet uitsluitend aangenomen op basis van hun diploma maar op hun waarden, normen en attitudes zodat ze deel kunnen uitmaken van ‘de familie’. De heersende cultuur is veiligheid en vertrouwen. Dit is nodig om te kunnen innoveren in een wereld die zo extreem snel verandert.

In welk soort bedrijf werk jij?

Veel bedrijven zitten nog in een 3.0 organisatie (of zelfs 2.0). Ze hebben een heleboel briljante, innovatieve en gepassioneerde mensen maar zitten vast in rigide managementstructuren. Het is voor hen zeer moeilijk om nieuwe getalenteerde werkkrachten te vinden. Pas afgestudeerde jongeren weigeren om te werken in dit type bedrijven. Ze weten, dankzij het opgroeien in een wereld die draait rond sociale media, dat informatie delen de snelste weg is naar succes in plaats van de ‘ieder voor zich’ mentaliteit. Ze willen werken in een bedrijf waar er duidelijke gemeenschappelijke doelen zijn, helder gecommuniceerd wordt en dromen van de wereld op zijn kop zetten met disruptieve ideeën. Het management moet hun netwerk kunnen leiden, geen organisatie.

Het is belangrijk om in je organisatie na te denken over overkoepelende waarden en normen waar iedereen in jouw bedrijf zich, nu en in de toekomst, in kan terugvinden. Een gedeelde bedrijfscultuur wordt belangrijker dan een hiërarchische organisatiestructuur.

Jouw uniek verhaal moet gedragen worden zodat jouw werknemers ambassadeurs worden voor je klanten en potentiële nieuwe werknemers. Alleen zo zullen ze mee innoveren en overleeft jouw bedrijf in het oerwoud van Industrie 4.0.